|
ปริจเฉทที่ ๖ รูปสังคหวิภาค
หน้าที่
: 1 2
3 4 5 6 7
8 9 10 11 12
13 14 15 16 17
18 19 20 21 22
23 24 25
26 27 28 29 30 31 32
33 34 35 36 37 38 39
40 41 42 43 44 45 46
47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57
58 59 60 61 62 63 64
65 66 67 68 69 70 71
72 73 74 75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 ค้นหาหัวข้อธรรม
๑๑.
สัททารมณ์
สัททารมณ์
หมายถึง
เสียงที่กำลังเป็นอารมณ์ของโสตวิญญาณจิต
ได้แก่ สัททรูป ที่ปรากฏให้ได้ยินเป็นเสียงต่าง
ๆ สัททารมณ์ กับสัททรูป ต่างกันดังนี้
๑.
สัททารมณ์
หมายถึงเสียงที่กำลังเป็นอารมณ์ของโสตวิญญาณจิต
จิตกำลัง ได้ยินเสียงนั้น
เสียงที่จิตกำลังได้ยินนั้น
เรียกว่า สัททารมณ์
๒.
สัททรูป
หมายถึงเสียงที่ไม่ได้เป็นอารมณ์ของ
โสตวิญญาณจิต และเสียง
ที่เราได้ยินรู้ว่าเขาพูดอะไร
หมายความว่าอย่างไร
ก็ไม่เรียกว่าสัททารมณ์
เรียกว่า ธัมมารมณ์
คืออารมณ์ที่รู้ได้ทางมโนทวาร
ถ้าเป็นสัททารมณ์
จะต้องได้ยินแล้ว ก็ดับไป
โดยไม่รู้ความหมายอะไร
การที่รู้ความหมายจากเสียงนั้น
ก็เพราะว่า เสียง
ที่เป็นอารมณ์ทางโสตทวารนั้นดับไปแล้ว
จากนั้นจิตที่เกิดทางมโนทวารรับการ
ได้ยินไปคิด นึก โดยอาศัยบัญญัติอารมณ์ในอดีตมาตัดสิน
จึงรู้ว่าเสียงที่ดับไปแล้ว
นั้น มีความหมายว่าอย่างไร
สัททารมณ์
มีลักขณาทิจตุกะ ดังนี้
โสตปฏิหนน
ลกฺขณํ
รูปที่มีการกระทบกับโสตปสาท
เป็นลักษณะ
โสตวิญฺญาณสฺส
วิสยภาว รสํ เป็นอารมณ์ให้โสตวิญญาณ
เป็นกิจ
ตสฺเสว
โคจร ปจฺจุปฏฺฐานํ เป็นที่โคจรของโสตวิญญาณ
เป็นผล
จตุมหาภูต
ปทฏฺฐานํ
มีมหาภูตรูปทั้ง
๔ เป็นเหตุใกล้
สัททะ
คือ เสียง ที่กระทบโสตปสาทรูป
และทำให้เกิดโสตวิญญาณขึ้น
สัททะที่มาเป็นอารมณ์ให้แก่โสตวิญญาณจิตนี่แหละ
ได้ชื่อว่า สัททารมณ์
รูปที่ทำให้โสตวิญญาณจิตรู้ได้
รูปนั้นเรียกว่า สัททรูป
คือเสียงที่ปรากฏให้
ได้ยินทางโสตทวารทั้งเสียงที่เกิดจากสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต มีโสตวิญญาณเป็นผู้ทำ
หน้าที่ได้ยิน ที่เรียกว่าได้ยินด้วยหูนั่นแหละเรียกว่า
สัททรูป
เสียงใดที่ปรากฏให้ได้ยินทางโสตทวาร
ทั้งเสียงที่เกิดจากสิ่งที่มีชีวิตและไม่มี
ชีวิต
มีโสตวิญญาณทำหน้าที่ได้ยิน
ที่เรียกว่า
ได้ยินด้วยหูนั่นแหละเรียกว่า
สัททา-รมณ์ แต่ถ้าเสียงต่าง ๆ
เหล่านั้นโสตวิญญาณไม่ได้ทำหน้าที่ได้ยิน
แต่รู้สึกได้ยิน ด้วยใจ
เช่นคิดถึงทีไรก็รู้สึกได้ยินก้องอยู่ในใจทุกที
อย่างนี้ไม่ใช่สัททารมณ์
แต่เป็น ธัมมารมณ์
เพราะเป็นอารมณ์ที่รู้ได้ด้วยใจทางมโนทวาร
ไม่ใช่รู้ได้ด้วยโสตวิญญาณ
สัททารมณ์นี้
จะปรากฏได้เฉพาะที่โสตปสาทได้ยินด้วยโสตวิญญาณเท่านั้น
ถ้ารู้สึกได้ยินทางมโนวิญญาณ
รู้ได้ทางมโนทวาร ก็ไม่เรียกว่า
สัททารมณ์
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
|
TourTham.com |
สร้างสรรค์โดย ::
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|
|
  |
