|
ปริจเฉทที่ ๖ รูปสังคหวิภาค
หน้าที่
: 1 2
3 4 5 6 7
8 9 10 11 12
13 14 15 16 17
18 19 20 21 22
23 24 25
26 27 28 29 30 31 32
33 34 35 36 37 38 39
40 41 42 43 44 45 46
47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57
58 59 60 61 62 63 64
65 66 67 68 69 70 71
72 73 74 75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 ค้นหาหัวข้อธรรม
โผฏฐัพพารมณ์
โผฏฐัพพารมณ์
หมายถึง
รูปที่เป็นอารมณ์ของกายวิญญาณจิต
ได้แก่ ความเย็น ความร้อน
ความอ่อน ความแข็ง ความหย่อน
ความตึง ที่มากระทบ กับกายปสาท
ซึ่งคำวิเคราะห์ศัพท์ว่า ผุสิตพฺพนฺติ-โผฏฐพฺพํ แปลว่า
รูปที่ กายปสาทพึงถูกต้องได้
รูปนั้นชื่อว่า โผฏฐัพพะ โผฏฐัพพารมณ์
๓ อย่าง คือ
๑.
ปฐวีโผฏฐัพพารมณ์
องค์ธรรมได้แก่
ปฐวีธาตุที่มีลักษณะแข็ง
หรืออ่อน
๒.
เตโชโผฏฐัพพารมณ์
องค์ธรรมได้แก่
เตโชธาตุที่มีลักษณะร้อนหรือเย็น
๓.
วาโยโผฏฐัพพารมณ์
องค์ธรรมได้แก่
วาโยธาตุที่มีลักษณะหย่อนหรือตึง
โผฏฐัพพารมณ์
คือ มหาภูตรูป ๓ ได้แก่ ปฐวีธาตุ
เตโชธาตุ และวาโยธาตุ
ส่วนอาโปธาตุนั้นถูกต้องด้วยกายปสาทไม่ได้
จึงเป็นโผฏฐัพพารมณ์ไม่ได้
เพราะ
อาโปธาตุนั้นเป็นธาตุที่รู้ได้ด้วยใจ
จะรู้ด้วยประสาทอื่น ๆ ไม่ได้
จึงจัดอาโปธาตุนั้น
เป็นธัมมารมณ์
เป็นอารมณ์ที่รู้ได้ด้วยการคิดนึกเข้าถึงเหตุผลเท่านั้น
รูปารมณ์
๑ สัททารมณ์ ๑ คันธารมณ์ ๑ รสารมณ์
๑ และโผฏฐัพพารมณ์ ๓ รวม ๗
รูปนี้มีชื่อเรียกว่าวิสยรูป เพราะเป็นรูปที่เป็นที่อาศัยการรู้ของปัญจวิญญาณ
จิตที่เกิดทางตา ทางหู ทางจมูก
ทางลิ้น และ ทางกาย
บางทีก็เรียกว่า โคจรรูป
ที่เรียกว่าโคจรรูป
ก็เพราะว่าเป็นรูปที่โคจรของจิตและเจตสิกนั่นเอง
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
|
TourTham.com |
สร้างสรรค์โดย ::
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|
|
  |
