|
ปริจเฉทที่ ๖ รูปสังคหวิภาค
หน้าที่
: 1 2
3 4 5 6 7
8 9 10 11 12
13 14 15 16 17
18 19 20 21 22
23 24 25
26 27 28 29 30 31 32
33 34 35 36 37 38 39
40 41 42 43 44 45 46
47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57
58 59 60 61 62 63 64
65 66 67 68 69 70 71
72 73 74 75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 ค้นหาหัวข้อธรรม
นัยที่
๔ รูปกลาป
รูปกลาป
คือ
กลุ่มรูปที่เกิดขึ้นเป็นหมวด, หมู่, มัด
ในปรมัตถทีปนีฎีกาได้
ให้ความหมายของรูปกลาปว่า กลาปิยนฺติ
เอตฺถาติ กลาปาฯ แปลว่า
ธรรมชาติที่ นับเป็นหมวด ๆ
เป็นคณะนั้น เรียกว่า กลาป
หมายความว่า
รูปกลาป คือ รูปที่อยู่ร่วมกัน
เป็นหมวด เป็นหมู่ เป็นมัด
เป็นคณะ เป็นกลุ่ม เป็นก้อน
รูปที่เกิดขึ้นพร้อมกัน
ดับพร้อมกัน ที่อาศัยร่วมกัน
และเป็นที่รวมแห่งองค์ ทั้ง ๓
ซึ่งได้นามว่า รูปกลาป นั้น
มีอยู่รวม ๒๑ กลาป
หมายความว่า
รูปที่อยู่ร่วมกันอันได้ชื่อว่าเป็นรูปกลาปนั้น
ต้องประกอบ พร้อมด้วยองค์ ๔ คือ
๑.
เกิดพร้อมกัน
๒.
ดับพร้อมกัน
๓.
มีที่อาศัยพร้อมกัน
๔.
ต้องเป็นที่รวมแห่งองค์ทั้ง ๓
นี้ด้วย
ดังนี้จะเห็นได้ว่า
ลักษณะของรูปกลาปเป็นไปในทำนองเดียวกันกับจิตและ
เจตสิก คือ
จิตเจตสิกต้องเกิดพร้อมกัน
ดับพร้อมกัน
มีวัตถุที่อาศัยอันเดียวกัน และ
มีอารมณ์เดียวกันด้วย
รวมเป็นองค์ ๔
รูปกลาปก็เหมือนกัน
ต้องประกอบด้วยองค์ ๔
ดังกล่าวแล้ว จึงจะได้ชื่อว่า
รูปกลาป
รูปธรรมใด
มีลักษณะไม่ครบองค์ ๔
ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว
รูปธรรมนั้นก็ไม่ เรียกว่า
รูปกลาป
รูปกลาปนี้มีอยู่
๒๑ กลาป เกิดจาก กรรม จิต อุตุ
อาหาร เป็นสมุฏฐาน มี จำนวน ๙, ๖, ๔
และ ๒ ตามลำดับ
หมายความว่า
กลุ่มรูปที่เกิดจากกรรมอันมีชื่อว่ากัมมชรูปกลาป
หรือกัมมช-กลาป นั้นมี ๙ กลาป หรือ
๙ กลุ่ม ๙ มัด
กลุ่มรูปที่เกิดจากจิต
อันมีชื่อว่า จิตตชรูปกลาป หรือ
จิตตชกลาป นั้นมี ๖ กลาป หรือ ๖
กลุ่ม
กลุ่มรูปที่เกิดจากอุตุ
อันมีชื่อว่าอุตุชรูปกลาป
หรืออุตุชกลาป นั้นมี ๔ กลาป
กลุ่มรูปที่เกิดจากอาหารอันมีชื่อว่า
อาหารชรูปกลาป หรือ อาหารชกลาป
นั้นมี ๒ กลาป
รวมทั้งหมดเป็น
๒๑ กลาป
ในรูปกลาปทั้ง
๒๑ กลาปนี้
เมื่อนับจำนวนรูปธรรมแล้ว
รวมได้รูปธรรม เพียง ๒๓ รูป
เว้นอยู่ ๕ รูป คือ ปริจเฉทรูป ๑
และลักขณรูป ๔
ที่เว้น
ปริจเฉทรูป ๑ ลักขณรูป ๔ นั้น
ก็เพราะว่า ปริจเฉทรูป และลักขณ
รูปทั้งหลาย
ไม่เป็นองค์แห่งกลาป
อากาศก็เป็นเพียงที่กำหนด(ปริจเฉทรูป)
ลักขณ
รูปก็เป็นเพียงเครื่องหมายของกลาปเท่านั้นเอง
หมายความว่า ที่เว้นปริจเฉทรูป ๑
เพราะว่า อากาศ คือ ปริจเฉทรูปนี้
เป็นรูปที่กำหนดขอบเขตระหว่างรูปกลาปต่อ
รูปกลาป
เป็นแต่เพียงส่วนคั่นของรูปกลาป
ดังนั้นจึงไม่นับเป็นองค์ของกลาป
และที่เว้นลักขณรูป
๔ ก็เพราะว่า
ลักขณรูปเป็นเพียงรูปอันเป็นเครื่องหมาย
ของรูปกลาปเท่านั้น
ดังนั้นจึงไม่นับเป็นองค์ของกลาป
เช่นเดียวกัน
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
|
TourTham.com |
สร้างสรรค์โดย ::
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|
|
  |
