|
ปริจเฉทที่ ๖ รูปสังคหวิภาค
หน้าที่
: 1 2
3 4 5 6 7
8 9 10 11 12
13 14 15 16 17
18 19 20 21 22
23 24 25
26 27 28 29 30 31 32
33 34 35 36 37 38 39
40 41 42 43 44 45 46
47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57
58 59 60 61 62 63 64
65 66 67 68 69 70 71
72 73 74 75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 ค้นหาหัวข้อธรรม
จิตตชกลาป
๖
จิตตชกลาป
ก็
คือกลุ่มรูปที่เกิดจากจิต
มีจิตเป็นสมุฏฐาน
การเกิดขึ้นของ
กลุ่มรูปที่เกิดจากจิต หรือ
จิตตชกลาปนั้น
เกี่ยวกับเสียงและการพูดอย่างหนึ่ง
เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวอิริยาบถอย่างหนึ่ง
มีกลาปเกิดได้ ๖ กลาป ดังนี้
๑. สุทธัฏฐกกลาป
มีอวินิพโภครูป ๘ รวม ๘ รูป
๒. กายวิญญัตตินวกกลาป
มีอวินิพโภครูป ๘ กายวิญญัตติ ๑
รวม ๙ รูป
๓. วจีวิญญัตติสัทททสกกลาป
มี อวินิพโภครูป ๘ วจีวิญญัตติ ๑
และ สัททรูป ๑ รวม
๑๐ รูป
๔. ลหุตาทิเอกาทสกกลาป
มี อวินิพโภครูป ๘ วิการรูป ๓ รวม
๑๑ รูป
๕. กายวิญญัตติลหุตาทิทวาทสกกลาป
มี อวินิพโภครูป ๘ วิการรูป ๓ และ
กายวิญญัตติ ๑ รวม ๑๒ รูป
๖. วจีวิญญัตติสัททลหุตาทิเตรสกกลาป
มี อวินิพโภครูป ๘ วิการรูป ๓
วจีวิญญัตติ ๑ สัททรูป ๑ รวม ๑๓ รูป
ความหมายของจิตตชกลาป
๑. สุทธัฏฐกกลาป เป็นรูปกลาปที่เกิดขึ้นจากจิต
เกิดในเวลาที่ไม่เกี่ยวกับ
การเคลื่อนไหว
ไม่เกี่ยวกับการพูดหรือการออกเสียง
แต่เกิดขึ้นในขณะที่จิตใจ
อ่อนเพลีย ไม่เข้มแข็ง
ในขณะที่เสียใจ หรือโกรธ
มีลักษณะอาการหน้าซีด หน้า แดง
หรือ ในขณะที่เกลียด กลัว
มีลักษณะขนลุกขนพอง เป็นต้น
๒. กายวิญญัตตินวกกลาป เป็นรูปกลาปที่เกิดจากจิต
เกิดเมื่อเวลาเคลื่อน
ไหวร่างกายต่าง ๆ ที่ไม่เป็นปกติ
คือ เวลาจิตใจอ่อนเพลีย
ไม่เข้มแข็ง การยืน การเดิน
การนั่ง การนอน การคู้เหยียด
เหลียวซ้าย แลขวา เดินหน้า
ถอยหลัง กระพริบตา เป็นต้น
จะเป็นไปอย่างเชื่องช้า
หนักหน่วง ไม่คล่องแคล่ว
๓. วจีวิญญัตติสัทททสกกลาป เป็นรูปกลาปที่เกิดจากจิต
เกิดเมื่อเวลาพูด
ใช้เสียงอ่านหนังสือ ร้องเพลง
สวดมนต์ เป็นต้น
ที่ไม่เป็นไปตามปกติ เช่น
ในเวลาที่รู้สึกไม่สบาย
หรือในเวลาที่จิตใจหดหู่ท้อถอย
ไม่เต็มใจพูด ไม่เต็มใจอ่าน
เป็นต้น
๔. ลหุตาทิเอกาทสกกลาป เป็นรูปกลาปที่เกิดในเวลาที่ไม่ได้เกี่ยวกับการ
เคลื่อนไหว ไม่เกี่ยวกับการพูด
หรือ การออกเสียง
แต่เกิดในขณะที่จิตใจสบาย เข้มแข็ง
ในขณะที่ดีใจ
มีลักษณะอาการหน้าตาแจ่มใสชื่นบาน
ในขณะที่ปีติเกิดมี
ลักษณะอาการขนลุกขนพอง เป็นต้น
๕. กายวิญญัตติลหุตาทิทวาทสกกลาป เป็นรูปกลาปที่เกิดจากจิต
เกิดเมื่อ
เวลาเคลื่อนไหวร่างกายต่าง ๆ
ขณะที่มีจิตใจเข้มแข็ง
สะดวกสบาย เช่น การยืน การเดิน
การนั่ง
การนอนจะเต็มไปด้วยความคล่องแคล่ว
สะดวกสบาย ไม่หนัก หน่วง
๖. วจีวิญญัตติสัททลหุตาทิเตรสกกลาป เป็นรูปกลาปที่เกิดจากจิต
เกิด เมื่อเวลาพูด
เวลาอ่านหนังสือ ร้องเพลง
สวดมนต์ เป็นต้น เป็นไปตามปกติ
หรือในเวลาที่จิตใจสบาย การพูด
การอ่าน ก็เป็นไปได้โดยสะดวก และ
คล่องแคล่ว ไม่หนักหน่วง
มีความเบา ความอ่อน ความควร
ตลอดเวลาที่ใช้เสียง น้ำเสียงจะ
แจ่มใสชัดเจน ไม่แหบเครือ
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
|
TourTham.com |
สร้างสรรค์โดย ::
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|
|
  |
