|
ปริจเฉทที่ ๖ รูปสังคหวิภาค
หน้าที่
: 1 2
3 4 5 6 7
8 9 10 11 12
13 14 15 16 17
18 19 20 21 22
23 24 25
26 27 28 29 30 31 32
33 34 35 36 37 38 39
40 41 42 43 44 45 46
47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57
58 59 60 61 62 63 64
65 66 67 68 69 70 71
72 73 74 75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 ค้นหาหัวข้อธรรม
ตามนัยแห่งกาล
กาลในที่นี้หมายถึง
ปฏิสนธิกาล ปวัตติกาล และ จุติกาล
ปฏิสนธิกาล ในที่นี้หมายถึง
อุปาทขณะของปฏิสนธิจิตขณะเล็กขณะเดียว
เท่านั้น แม้แต่ฐีติขณะ
และภวังคขณะของปฏิสนธิจิตก็ไม่นับเป็นปฏิสนธิกาล
ปวัตติกาล ในที่นี้นับตั้งแต่ฐีติขณะของปฏิสนธิจิต
เป็นต้นไปจนถึงจุติจิต
จุติกาล
ในที่นี้หมายถึงจุติจิต
ที่จะแสดงต่อไปนี้ว่า
รูปใดเกิดได้และเกิดไม่ได้ในกาลไหนนั้น
จะกล่าวโดย ย่อ ๆ ไปก่อน
ยังไม่จำแนกตามนัยแห่งกำเนิดของสัตว์
สัททรูป
วิการรูป ชรตารูป อนิจจตารูป
ไม่เกิดในปฏิสนธิกาล แต่ใน
ปวัตติกาลนั้น รูปอะไร ๆ
ย่อมเกิดขึ้นได้ทั้งสิ้น
อธิบาย
๑) ในปฏิสนธิกาล สัททรูป ๑, วิการรูป ๓, วิญญัตติรูป ๒, ชรตารูป ๑, และอนิจจตารูป
๑ รวม ๘ รูปนี้ เกิดไม่ได้ เพราะ
ในอุปาทขณะของปฏิสนธิจิตแห่งสัตว์ทั้งหลายนั้น
เสียงยังไม่มี การพูด
การเคลื่อนไหวใด ๆ ก็ยังไม่มี
รูปเบา รูปอ่อน
รูปอันควรแก่การงาน
รูปที่กำลังแก่
และรูปที่กำลังดับ
ก็ยังมีไม่ได้ทั้งนั้น
นอกจาก
๘ รูปที่กล่าวแล้วนี้ รูปธรรมอีก
๒๐ รูป ได้แก่ มหาภูตรูป ๔ ปสาทรูป
๕, โคจรรูป ๓ (เว้นสัททรูป), ภาวรูป ๒, หทยรูป ๑, ชีวิตรูป ๑, อาหารรูป ๑, ปริจเฉทรูป ๑, อุปจยรูป ๑, และสันตติรูป ๑
นั้น เกิดได้ใน ปฏิสนธิกาล
แต่ก็ต้องแล้วแต่กำเนิดของสัตว์อีกโสดหนึ่งด้วย
ว่ากำเนิดอย่างใดจะ
ได้รูปเท่าไร
ซึ่งจะกล่าวต่อเมื่อถึงการแสดงตามนัยแห่งกำเนิด
๒) ในปวัตติกาล รูปธรรม ๒๘
ย่อมเกิดได้ทั้งหมดตามควรแก่ภูมินั้น
ๆ
๓) ในจุติกาล รูปเหล่านี้เกิดไม่ได้
คือ
ก. รูปที่เกิดจากกรรม
คือ กัมมชรูป กัมมชกลาป ทั้งหมด
ข. รูปที่เกิดจากจิต คือ จิตตชรูป
จิตตชกลาป เฉพาะในจุติจิตของพระ
อรหันต์
ส่วนที่เกิดได้ในจุติกาล คือ
ก. จิตตชรูป
จิตตชกลาป
ของจุติจิตแห่งสัตว์ในปัญจโวการภูมิ ที่
มิใช่พระอรหันต์
ข. อุตุชรูป
อุตุชกลาป เกิดได้เรื่อยไป
แม้จนกระทั่งในซากศพ
ค. รูปที่เกิดจากอาหาร
คือ อาหารชรูป อาหารชกลาป
จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ
|
TourTham.com |
สร้างสรรค์โดย ::
มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ |
|
|
  |
